بینی مسیر طبیعی تنفس است و هوا را گرم، مرطوب و تصفیه می‌کند. وقتی بینی بسته است، بدن به تنفس دهانی روی می‌آورد. تنفس دهانی گاه‌به‌گاه طبیعی است، اما اگر دائمی شود، می‌تواند بر خواب، دهان و دندان و در کودکان حتی بر رشد صورت اثر بگذارد. در این مقاله علل، پیامدها و راه‌های درمان تنفس دهانی را بررسی می‌کنیم.
علل تنفس دهانی
- بزرگی آدنوئید و لوزه‌ها در کودکان.
- حساسیت بینی و گرفتگی مزمن.
- انحراف تیغه بینی و بزرگی شاخک‌ها.
- پولیپ بینی و سینوزیت مزمن.
- عادت، که حتی پس از رفع انسداد ممکن است باقی بماند.
- برخی ویژگی‌های ساختاری فک و صورت.
درباره علل گرفتگی بینی در علل گرفتگی بینی و درباره آدنوئید در آدنوئید بخوانید.
پیامدهای تنفس دهانی
تنفس دهانی باعث خشکی دهان و گلو، بوی بد دهان، افزایش پوسیدگی دندان و التهاب لثه می‌شود، چون بزاق نقش محافظتی خود را از دست می‌دهد. هنگام خواب، تنفس دهانی با خروپف، خواب بی‌کیفیت و گاهی وقفه تنفسی همراه است و در نتیجه، خستگی روزانه، کاهش تمرکز و تحریک‌پذیری ایجاد می‌شود. ارتباط آن با خروپف را در راهنمای خروپف بخوانید.
اثر بر رشد صورت در کودکان
در کودکانی که سال‌ها از دهان نفس می‌کشند، وضعیت باز دهان و پایین بودن زبان ممکن است بر رشد فک و صورت اثر بگذارد. صورت کشیده‌تر، فک بالای باریک، کام بلند و قوسی، نامرتبی دندان‌ها و لب‌های باز از ویژگی‌هایی است که در برخی از این کودکان دیده می‌شود. به همین دلیل، تشخیص و درمان به‌موقع علت انسداد بینی در کودکان اهمیت ویژه‌ای دارد. همکاری متخصص گوش و حلق و بینی و ارتودنتیست در این کودکان مفید است.
تشخیص
متخصص گوش و حلق و بینی با شرح حال و معاینه بینی و حلق، و در صورت نیاز آندوسکوپی، علت انسداد را مشخص می‌کند. در کودکان، اندازه آدنوئید و لوزه‌ها بررسی می‌شود. در بزرگسالان، انحراف تیغه، شاخک‌ها، دریچه بینی و پولیپ ارزیابی می‌شوند. اگر علائم وقفه تنفسی در خواب وجود داشته باشد، ممکن است مطالعه خواب توصیه شود.
درمان
درمان اصلی، رفع علت انسداد بینی است: درمان حساسیت با اسپری کورتونی و آنتی‌هیستامین، برداشتن آدنوئید و لوزه در کودکان در صورت لزوم، و در بزرگسالان سپتوپلاستی، کوچک کردن شاخک‌ها یا درمان پولیپ. پس از باز شدن بینی، گاهی عادت تنفس دهانی باقی می‌ماند و تمرین‌های تنفسی و عضلات دهان و صورت، که به آن مایوفانکشنال تراپی می‌گویند، کمک می‌کنند. ارتودنسی هم در کودکان با تغییرات فکی ممکن است لازم باشد. برای مشکلات بینی کودکان، راهنمای بینی کودکان را بخوانید و متخصصان را در فهرست دکتر گوش و حلق و بینی کودکان خوب در تهران، دکتر گوش و حلق و بینی کودکان خوب در قزوین و دکتر گوش و حلق و بینی کودکان خوب در کرج پیدا کنید.
پرسش‌های رایج
چطور بفهمم کودکم از دهان نفس می‌کشد؟
دهان باز در حالت استراحت و خواب، خروپف، لب‌های خشک و بوی بد دهان از نشانه‌های رایج‌اند.
آیا چسب دهان برای تنفس دهانی شبانه مفید است؟
بدون رفع علت انسداد بینی توصیه نمی‌شود و در کودکان ممکن است خطرناک باشد.
آیا تنفس دهانی در بزرگسالان هم مشکل‌ساز است؟
بله، باعث خشکی دهان، پوسیدگی دندان، خروپف و خواب بی‌کیفیت می‌شود.
جمع‌بندی
تنفس دهانی بیشتر نتیجه انسداد بینی ناشی از آدنوئید، حساسیت، انحراف تیغه یا پولیپ است و باعث خشکی دهان، پوسیدگی دندان، خروپف و خواب بی‌کیفیت می‌شود. در کودکان ممکن است بر رشد صورت اثر بگذارد. درمان اصلی، رفع علت انسداد و در صورت نیاز تمرین‌های تنفسی است.
دکتر گوش و حلق و بینی کودکان در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.