آدنوئید یکی از بخش‌های سیستم ایمنی کودکان است، اما بزرگی آن یکی از شایع‌ترین علل گرفتگی بینی، خروپف و تنفس دهانی در کودکان به شمار می‌رود. در این مقاله توضیح می‌دهیم آدنوئید چیست، علائم بزرگی آن کدام است، چگونه تشخیص داده می‌شود و چه درمان‌هایی دارد.
آدنوئید چیست؟
آدنوئید توده‌ای از بافت لنفاوی در پشت حفره بینی، بالای سقف دهان است. این بافت در سال‌های اول زندگی به شناخت میکروب‌ها و تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند. آدنوئید معمولاً تا حدود سه تا شش سالگی بزرگ‌تر می‌شود و سپس به تدریج کوچک می‌شود و در نوجوانی تقریباً از بین می‌رود. با بیرون آوردن آن، سیستم ایمنی کودک آسیب نمی‌بیند، چون بافت‌های لنفاوی دیگری نقش آن را بر عهده دارند.
علائم بزرگی آدنوئید
- گرفتگی دائمی بینی و تنفس از راه دهان.
- خروپف و خواب ناآرام.
- وقفه‌های تنفسی در خواب.
- صدای تودماغی.
- ترشح دائمی بینی و سرماخوردگی‌های طولانی.
- سینوزیت و عفونت‌های مکرر گوش یا مایع پشت پرده گوش.
- بوی بد دهان و لب‌های خشک.
تنفس دهانی طولانی ممکن است بر رشد صورت اثر بگذارد که در تنفس دهانی توضیح داده شده است.
تشخیص
متخصص گوش و حلق و بینی با شرح حال و معاینه، به بزرگی آدنوئید شک می‌کند. چون آدنوئید در پشت بینی قرار دارد، با معاینه ساده دیده نمی‌شود. آندوسکوپی نازک از راه بینی دقیق‌ترین روش است و در بسیاری از کودکان به‌راحتی و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. عکس ساده نیمرخ گردن هم گاهی برای ارزیابی اندازه آدنوئید استفاده می‌شود. اگر شک به آپنه خواب باشد، مطالعه خواب ممکن است توصیه شود. ارزیابی شنوایی هم در کودکانی که مشکلات گوش دارند انجام می‌شود.
درمان دارویی
در کودکانی که علائم خفیف تا متوسط دارند، اسپری کورتونی بینی برای چند هفته تا چند ماه ممکن است اندازه آدنوئید را کم کند و علائم را بهتر کند. شستشوی بینی با سرم نمکی هم ترشحات را پاک می‌کند. اگر حساسیت همزمان وجود داشته باشد، درمان آن هم کمک می‌کند. آنتی‌بیوتیک فقط در عفونت‌های باکتریایی تجویز می‌شود.
چه زمانی جراحی لازم است؟
اگر علائم شدید باشد یا با درمان دارویی بهتر نشود، به‌ویژه در صورت وقفه تنفسی در خواب، عفونت‌های مکرر گوش یا مایع پشت پرده گوش با کاهش شنوایی، سینوزیت مکرر یا اثر بر رشد صورت، برداشتن آدنوئید توصیه می‌شود. این جراحی کوتاه و ایمن است و اغلب همراه با برداشتن لوزه‌ها یا گذاشتن لوله گوش انجام می‌شود. جزئیات آن را در عمل آدنوئید آورده‌ایم. برای سایر مشکلات بینی کودکان، راهنمای بینی کودکان را بخوانید و متخصصان را در فهرست دکتر گوش و حلق و بینی کودکان خوب در تهران، دکتر گوش و حلق و بینی کودکان خوب در بندرعباس و دکتر گوش و حلق و بینی کودکان خوب در قم پیدا کنید.
پرسش‌های رایج
آیا آدنوئید در بزرگسالان هم وجود دارد؟
معمولاً در نوجوانی کوچک می‌شود و در بزرگسالان به‌ندرت مشکل‌ساز است.
آیا بزرگی آدنوئید با دارو خوب می‌شود؟
در برخی کودکان با اسپری کورتونی علائم بهتر می‌شود، اما در موارد شدید جراحی لازم است.
آیا برداشتن آدنوئید ایمنی کودک را کم می‌کند؟
خیر؛ بافت‌های لنفاوی دیگر نقش آن را بر عهده دارند.
جمع‌بندی
آدنوئید بافت لنفاوی پشت بینی است که بزرگی آن در کودکان باعث گرفتگی بینی، تنفس دهانی، خروپف، وقفه تنفسی و عفونت‌های مکرر گوش و سینوس می‌شود. تشخیص با آندوسکوپی یا عکس انجام می‌شود، اسپری کورتونی در موارد خفیف کمک می‌کند و در موارد شدید برداشتن آن توصیه می‌شود.
دکتر گوش و حلق و بینی کودکان در شهرهای مختلف
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.