از دست رفتن ناگهانی بویایی یکی از نشانه‌های شاخص کووید-۱۹ بود و بسیاری از مبتلایان آن را تجربه کردند. در بیشتر افراد بویایی طی چند هفته برگشت، اما گروهی هنوز با کاهش یا تحریف بویایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در این مقاله علت، سیر و راه‌های کمک به بازگشت بویایی پس از کرونا را توضیح می‌دهیم.
چرا کرونا بویایی را از بین می‌برد؟
ویروس کرونا به سلول‌های پشتیبان اطراف گیرنده‌های بویایی در سقف بینی حمله می‌کند. این سلول‌ها برای عملکرد گیرنده‌ها ضروری‌اند و آسیب آن‌ها باعث از کار افتادن موقت گیرنده‌ها می‌شود. التهاب ناحیه بویایی هم نقش دارد. برخلاف سرماخوردگی‌های معمولی، از دست رفتن بویایی در کرونا اغلب بدون گرفتگی بینی رخ می‌داد. در برخی افراد، آسیب به خود گیرنده‌ها و مسیرهای عصبی هم ایجاد می‌شود که بهبود را طولانی‌تر می‌کند.
سیر بهبود
در بیشتر افراد، بویایی طی دو تا چهار هفته به‌طور کامل یا نسبی برمی‌گردد. گروهی بهبود کندتری دارند و ممکن است ماه‌ها طول بکشد. بخش کوچکی از بیماران پس از یک سال هم هنوز اختلال بویایی دارند، هرچند بهبود حتی پس از این مدت هم گزارش شده است. در روند بهبود، بسیاری از بیماران دوره‌ای از پاروسمی یعنی تحریف بوها را تجربه می‌کنند که در پاروسمی توضیح داده شده است.
چه کمکی می‌توان کرد؟
- شروع تمرین بویایی هرچه زودتر، اگر بویایی پس از دو هفته برنگشته است.
- ادامه تمرین برای چند ماه، حتی اگر پیشرفت کند است.
- مراجعه به متخصص برای رد علل دیگر، مثل سینوزیت یا پولیپ همزمان.
- پرهیز از سیگار که بویایی را بیشتر کاهش می‌دهد.
- توجه به ایمنی، مانند نصب هشداردهنده دود و گاز.
روش کامل تمرین را در تمرین بویایی آورده‌ایم.
درمان‌های دیگر
برخی پزشکان در موارد خاص، کورتون خوراکی کوتاه‌مدت یا اسپری کورتونی را امتحان می‌کنند، به‌ویژه اگر التهاب بینی همزمان وجود داشته باشد. شواهد درباره اثر این داروها در اختلال بویایی پس از کرونا محدود است و مصرف آن‌ها باید با نظر پزشک باشد. درمان‌های دیگری هم در دست پژوهش‌اند، اما هنوز تمرین بویایی پایه درمان است. مصرف خودسرانه مکمل‌ها یا ریختن مواد گیاهی در بینی توصیه نمی‌شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر بویایی پس از چند هفته برنگشته، با گرفتگی یا ترشح بینی همراه است، یک‌طرفه است یا با علائم عصبی دیگر همراه است، با متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید. پزشک با معاینه و آندوسکوپی، علل همزمان را بررسی می‌کند و برنامه درمان را تنظیم می‌کند. برای اطلاعات بیشتر درباره علل از دست رفتن بویایی، از دست دادن بویایی و راهنمای اختلالات بویایی را بخوانید و متخصصان را در فهرست دکتر اختلال بویایی خوب در تهران، دکتر اختلال بویایی خوب در ساری و دکتر اختلال بویایی خوب در زنجان پیدا کنید.
پرسش‌های رایج
بویایی بعد از کرونا چه زمانی برمی‌گردد؟
در بیشتر افراد طی چند هفته؛ در گروهی چند ماه و به‌ندرت بیش از یک سال.
آیا بویایی پس از کرونا ممکن است هرگز برنگردد؟
بیشتر بیماران به بهبود نسبی یا کامل می‌رسند، اما در درصد کمی اختلال طولانی باقی می‌ماند.
آیا واکسن یا ابتلای دوباره بر بویایی اثر دارد؟
ابتلای دوباره ممکن است دوباره بویایی را تحت تأثیر قرار دهد؛ درباره واکسن شواهدی از آسیب بویایی وجود ندارد.
جمع‌بندی
کرونا با آسیب به سلول‌های پشتیبان گیرنده‌های بویایی، باعث از دست رفتن ناگهانی بویایی می‌شود. بیشتر افراد طی چند هفته بهبود می‌یابند، اما گروهی ماه‌ها با کاهش یا تحریف بویایی روبه‌رو هستند. شروع زودهنگام تمرین بویایی و رد علل همزمان مهم‌ترین اقدامات‌اند.
دکتر اختلال بویایی در شهرهای مختلف
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.