شاخک‌های بینی ساختارهای استخوانی پوشیده از مخاط پرخون‌اند که هوای ورودی را گرم، مرطوب و تصفیه می‌کنند. وقتی شاخک‌ها بزرگ یا متورم شوند، یکی از شایع‌ترین علل گرفتگی مزمن بینی هستند. در این مقاله با نقش شاخک‌ها، علل بزرگی آن‌ها و روش‌های درمان از دارو تا رادیوفرکانسی و جراحی آشنا می‌شوید.
شاخک‌های بینی چه کاری انجام می‌دهند؟
در هر طرف بینی سه شاخک وجود دارد: تحتانی، میانی و فوقانی. شاخک تحتانی بزرگ‌ترین است و بیشترین نقش را در تنظیم جریان هوا دارد. مخاط شاخک‌ها رگ‌های فراوانی دارد که مانند اسفنج پرخون و کم‌خون می‌شوند و جریان هوا را تنظیم می‌کنند. همین ویژگی باعث می‌شود شاخک‌ها در پاسخ به حساسیت، التهاب، دما و حالت بدن متورم شوند. آناتومی بینی را در آناتومی بینی ببینید.
علل بزرگی شاخک
- حساسیت بینی و رینیت غیرآلرژیک.
- مصرف طولانی اسپری ضداحتقان.
- التهاب مزمن ناشی از دود، آلودگی یا هوای خشک.
- بزرگی جبرانی شاخک در طرف مقابل انحراف تیغه.
- بزرگی استخوانی شاخک که ساختاری است.
- تغییرات هورمونی مانند بارداری.
درمان دارویی
اگر بزرگی شاخک ناشی از التهاب باشد، اسپری کورتونی بینی، درمان حساسیت و شستشوی بینی در بسیاری از بیماران آن را کوچک می‌کنند. قطع اسپری ضداحتقان در کسانی که به آن وابسته‌اند، یکی از مهم‌ترین گام‌هاست. درمان دارویی معمولاً باید چند هفته ادامه یابد تا اثر کامل آن مشخص شود. اگر با وجود درمان کافی گرفتگی ادامه یابد، روش‌های کوچک کردن شاخک مطرح می‌شوند.
رادیوفرکانسی شاخک
در این روش، پزشک یک پروب نازک را وارد مخاط شاخک می‌کند و با انرژی امواج رادیویی، بافت زیر مخاط را گرم می‌کند. این کار باعث ایجاد بافت جوشگاهی و کوچک شدن تدریجی شاخک در هفته‌های بعد می‌شود، در حالی که سطح مخاط سالم می‌ماند. رادیوفرکانسی اغلب با بی‌حسی موضعی و در مطب یا به‌عنوان بخشی از جراحی دیگر انجام می‌شود، خونریزی کمی دارد و بیمار معمولاً همان روز به کار برمی‌گردد. گرفتگی و ترشح در یکی دو هفته اول ممکن است بیشتر شود و بهبود تنفس به‌تدریج طی چند هفته ظاهر می‌شود. گاهی پس از چند سال، تکرار آن لازم می‌شود.
سایر روش‌ها
روش‌های دیگر شامل کوبلیشن، لیزر، برداشتن بخشی از بافت زیر مخاط با میکرودبریدر و شکستن و جابه‌جا کردن استخوان شاخک به سمت دیواره بینی است. در بزرگی استخوانی، روش‌های جراحی مؤثرترند. برداشتن کامل شاخک امروزه انجام نمی‌شود، چون ممکن است باعث خشکی شدید و مشکلی به نام سندرم بینی خالی شود که در آن بیمار با وجود مسیر باز، احساس گرفتگی می‌کند. کوچک کردن شاخک اغلب همراه با سپتوپلاستی انجام می‌شود؛ درباره آن در راهنمای انحراف بینی بخوانید.
انتخاب روش و پزشک
انتخاب روش به نوع بزرگی شاخک، علت آن و سایر مشکلات بینی بستگی دارد. پزشک با معاینه پیش و پس از اسپری ضداحتقان مشخص می‌کند چه بخشی از بزرگی مخاطی و قابل‌برگشت است. برای مرور کامل علل گرفتگی، راهنمای گرفتگی بینی را بخوانید و متخصصان را در فهرست دکتر گرفتگی بینی خوب در تهران، دکتر گرفتگی بینی خوب در بندرعباس و دکتر گرفتگی بینی خوب در زنجان پیدا کنید.
پرسش‌های رایج
آیا رادیوفرکانسی شاخک درد دارد؟
با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و درد پس از آن معمولاً خفیف است.
اثر رادیوفرکانسی چقدر ماندگار است؟
در بسیاری از بیماران چند سال باقی می‌ماند، اما اگر عامل التهابی ادامه یابد، ممکن است تکرار لازم شود.
آیا کوچک کردن شاخک باعث خشکی بینی می‌شود؟
روش‌های امروزی که مخاط را حفظ می‌کنند، خطر خشکی کمی دارند؛ برداشتن بیش از حد شاخک خطرناک است.
جمع‌بندی
بزرگی شاخک‌های بینی از علل شایع گرفتگی مزمن است و بیشتر به حساسیت، التهاب یا اسپری ضداحتقان مربوط است. درمان دارویی خط اول است و در صورت شکست، رادیوفرکانسی یا روش‌های جراحی که مخاط را حفظ می‌کنند، شاخک را کوچک می‌کنند. برداشتن کامل شاخک توصیه نمی‌شود.
دکتر گرفتگی بینی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.